Değirmenin Suskun Taşı

Bir zamanlar, tepeleri kekik kokan, deresi gümüş gibi parlayan küçük bir köy varmış. Bu köyde Keloğlan, annesiyle birlikte mütevazı bir evde yaşarmış. Keloğlan’ın ne altın kesesi ne de geniş tarlaları varmış; fakat meraklı bir zihni, hazırcevap bir dili ve kimsenin fark etmediği ayrıntıları gören keskin gözleri bulunurmuş.
Köylülerin en değerli yeri, derenin kıyısındaki eski un değirmeniymiş. Değirmenin büyük taşı döndükçe buğdaylar una dönüşür, fırınlardan sıcak ekmek kokuları yükselirmiş. Ne var ki bir sabah değirmen durmuş. Koca taş, ortasında asılı kalan bir ay gibi sessizce bekliyormuş. Çömlekçi Rıza taşı itmiş, demirci çekiçle yoklamış, köyün en güçlü delikanlıları omuz vermiş. Taş bir parmak bile kıpırdamamış.
Un öğütülemeyince herkesin telaşı artmış. Fırıncılar boş çuvallara bakıyor, çocuklar ekmek sepetlerinin ne zaman dolacağını soruyormuş. Köyün ağası, “Bu taş ancak uzak dağlardaki usta bir sihirbazın yardımıyla çalışır,” demiş. Bunun üzerine köylüler sihirbaz aramaya hazırlanmış. Keloğlan ise değirmenin çevresinde dolaşıp taşın kenarlarını, su kanalını ve ahşap çarkları dikkatle incelemiş.
Annesi ona, “Oğlum, herkes dağa bakarken sen neden yerdeki çakılları sayıyorsun?” diye sormuş. Keloğlan gülümsemiş. “Çünkü bazen büyük bir suskunluğun nedeni, küçücük bir yerde saklanır.” Sonra değirmenin arkasında, yosunların altında parlayan üç yuvarlak iz görmüş. İzlerin hemen yanında da yere düşmüş, incecik bir kamış parçası varmış.
Keloğlan kamışı alıp su kanalına uzatmış. Kamışın içinden su geçmiyor, çünkü kanalın dar bir bölümünde sıkışmış iri bir meşe palamudu suyu engelliyormuş. Fakat bu, değirmenin neden hâlâ dönmediğini tam olarak açıklamıyormuş. Keloğlan taşı tekrar dinlemiş. Taşın içinden çok hafif bir tıkırtı geliyormuş. Sanki değirmen, kapalı bir kapının ardında bir şey söylemeye çalışıyormuş.
O sırada değirmenin duvarındaki eski tahta levhada şu sözler fark edilmiş: “Taş, tek bir elin gücüyle değil, dört niyetin uyumuyla döner.” Köylüler bu yazıyı yıllardır görür, ama anlamını bilmezmiş. Keloğlan dört niyetin ne olabileceğini düşünürken Badem Nine yanına gelmiş. “Eski değirmenci, taşın yalnızca buğdayı değil, köyün gönlünü de öğüttüğünü söylerdi,” demiş. “Bir zamanlar herkes sırayla çalışır, ununu ihtiyacı kadar alır, fazlasını komşusuyla paylaşırdı.”
Keloğlan hemen köy meydanına koşmuş. Önce su kanalındaki palamudu çıkarmak için Rıza Usta’dan uzun bir maşa istemiş. Ardından değirmen çarkının yanına takılmış kuru dalları çocuklarla birlikte toplamış. Güçlü delikanlılardan taşı yeniden itmelerini değil, çarkın iki yanındaki tahtaları dengede tutmalarını rica etmiş. Fırıncılar da ellerindeki son buğdayı ortaya koyup ilk unun herkes için kullanılmasına söz vermiş.
Son olarak Keloğlan, köyün yaşlılarından her birinin değirmene bir avuç buğday getirmesini istemiş. Kimi az, kimi çok getirmiş; ama hiç kimse eli boş dönmemiş. Buğdaylar taşın önündeki sepette birleşince Keloğlan dört niyeti açıkladı: yardım etmek, dengeli davranmak, paylaşmak ve sabretmek. Tam o anda su yeniden akmış, çark yavaşça kıpırdamış. Büyük taş önce derin bir nefes alır gibi homurdanmış, sonra dönmeye başlamış.
O günden sonra köyde herkes değirmenin sırrını unutmamış. Her aile nöbet gününde çalışmış, ununu ihtiyacı kadar almış, kalanını komşusuna ayırmış. Köy ağası, Keloğlan’a altın vermek istemiş; Keloğlan ise yalnızca annesine güzel bir çuval un ve köy meydanına dikilecek küçük bir erik fidanı istemiş.
Yıllar sonra erik fidanı büyüyüp gölge veren bir ağaca dönüşmüş. Değirmenin taşı her döndüğünde köylüler onun sesinde aynı öğüdü duyarmış: Büyük işler, tek bir kişinin kuvvetiyle değil, iyi niyetlerin yan yana gelmesiyle başarılır. Keloğlan da her zamanki gibi gülümseyip annesine, “Bak anne, en ağır taş bile doğru düşününce hafifler,” dermiş.




