Kırık Pusulanın Gösterdiği Cesaret
On yaşındaki Arda, Yeniova kasabasının en yüksek tepesinde duran eski gözlemevini çok severdi. Gözlemevinin kubbesi yıllardır açılmıyor, içindeki aletler tozlanıyordu. Yine de Arda, her cumartesi buraya çıkıp gökyüzünü seyretmekten vazgeçmezdi. Ona göre yıldızlar, insanlara yalnızca yön değil, güzel sorular da gösterirdi.
Bir gün, gözlemevinin paslı dolabında küçük, yuvarlak bir pusula buldu. Pusulanın camı çatlamış, ibresi ise kuzeyi göstermek yerine bazen sağa, bazen sola dönüyordu. Kapağının içinde şu cümle kazılıydı: Gerçek yön, cesaret edilen yerde belirir.
Arda pusulayı evine götürdü. Önce camını temizledi, sonra gevşemiş kapağını sıkıştırdı. Fakat ibre hâlâ kararsızdı. Tam onu rafa bırakacağı sırada pusula hafifçe titredi ve pencereye doğru çevrildi. Pencereden bakınca kasabanın eski su değirmenini gördü. Değirmen yıllardır çalışmıyordu; çünkü tepenin yamacından gelen su kanalı büyük taşlarla kapanmıştı.
Ertesi sabah Arda, pusulayı cebine koyup değirmene gitti. Yolda sınıf arkadaşı Duru ile karşılaştı. Duru, elindeki deftere kuşların yuvalarını çiziyordu. Arda bulduğu pusulayı anlattı. Duru biraz düşündü ve onunla gelmeyi kabul etti.
Değirmenin önünde kasabanın değirmencisi Rıza Usta oturuyordu. Arda, su yolunu açmayı önerince yaşlı adam başını salladı. “Bunu yıllar önce denedik,” dedi. “Taşlar çok ağır. Kimse tek başına başaramadı.”
Arda, “Tek başımıza yapmak zorunda değiliz,” diye karşılık verdi. Pusula o anda titredi. İbresi değirmene değil, kasabanın meydanına yöneldi.
Arda ile Duru meydana koşup insanlara durumu anlattılar. Kimi onların yaşının küçük olduğunu söyledi, kimi de işin boşuna olacağını düşündü. Ancak Arda, gözlemevinde bulduğu cümleyi yüksek sesle okudu. Sözler, meydanda bir süre sessizce asılı kaldı. Sonra fırıncı Nermin Hanım elindeki tahta küreği bıraktı ve “Ben yiyecek getiririm,” dedi. Marangoz Cemil, eski el arabalarını hazırlayacağını söyledi. Öğretmen Selçuk Bey de çocukların güvenli bir görev listesi oluşturmasına yardım etti.
Öğleden sonra herkes değirmenin yanında toplandı. Büyükler taşları kaldırırken çocuklar küçük çakılları ayırdı, su yolunun kenarlarını temizledi. Arda, pusulanın ibresini izliyordu. Her doğru adımda ibre biraz daha sakinleşiyordu. Fakat su kanalının ortasında, kocaman ve düz bir kaya belirdi. Ne ipler ne de el arabaları kayayı oynatabildi.
Herkes yorulmuştu. Bazıları ertesi gün devam etmeyi önerdi. Arda da içinden “Belki gerçekten yapamayız,” diye geçirdi. Tam o sırada pusulanın kapağında yeni bir çizgi belirdi. Çizgi, kayanın altındaki dar boşluğu gösteriyordu.
Duru yere uzanıp boşluğu inceledi. “Kayanın tamamını kaldırmak yerine altından destekleyebiliriz,” dedi. Marangoz Cemil hemen sağlam bir tahta buldu. Rıza Usta, Arda’nın önerisiyle uzun bir kütüğü kaldıraç gibi yerleştirdi. Herkes aynı anda bastırınca kaya yavaşça yana kaydı. Altından, yıllardır sıkışmış kuru dallar ve çamur çıktı. Temizlendikçe suyun sesi güçlendi.
Birden kanalın içinden berrak bir su akışı geçti. Değirmenin çarkı önce hafifçe kıpırdadı, sonra dönmeye başladı. Kasaba halkı sevinçle alkışladı. Pusulanın ibresi bu kez kararlı biçimde kuzeyi gösterdi.
Rıza Usta, Arda’ya değirmenin üst odasındaki eski gözlem kayıtlarını armağan etti. Arda ise pusulayı gözlemevine geri götürdü. Çünkü onun bir kişiye ait olmadığını anlamıştı. Pusula, insanlar korkup geri çekildiğinde değil, birlikte çözüm aramaya başladığında doğru yönü buluyordu.
O günden sonra Yeniova’da her ay bir Cesaret Günü düzenlendi. Kasabalılar, yarım kalmış işleri tamamlamak için bir araya geldi. Arda’nın macerasını dinleyen çocuklar, 10 yaş masalları arasında en çok bu öyküyü sevdi; çünkü pusula onlara cesaretin korkmamak değil, korkuya rağmen ilk adımı atmak olduğunu öğretmişti.
Gözlemevinin kubbesi de sonunda açıldı. O gece Arda ve Duru yıldızlara bakarken pusula sessizce kuzeyi gösteriyordu. Fakat Arda artık biliyordu: Bazen en doğru yön, insanın kalbinde başlar ve başkalarının elleriyle aydınlanır.
