Şehrin Unuttuğu Gülümseme Bildirimi
Gümüşova Mahallesi’nde sabahlar artık kuş sesleriyle değil, telefon bildirimleriyle başlardı. Fırıncıların ekranları açılır, otobüs durakları hava durumunu söyler, kaldırımlardaki küçük ışıklar yayaların adımlarını sayardı. Mahalledeki herkesin cebinde akıllı bir telefon, evinde konuşan bir cihaz vardı. Yine de kimse birbirine uzun uzun bakmıyordu.
On bir yaşındaki Lalin bunu her gün fark ederdi. Komşuları asansörde karşılaşınca selam vermek yerine ekranlarına dokunuyor, parkta oynayan çocuklar aynı salıncağa oturup birbirlerine mesaj gönderiyordu. Bir sabah Lalin, okul yolundaki eski bir banka oturdu. Bankın tahtaları çizilmiş, yanındaki güneş paneli tozlanmıştı. Üzerinde silik harflerle şu yazıyordu: Mahalle Dinleme Noktası.
Lalin merak edip bankın kenarındaki düğmeye bastı. Önce ince bir çıtırtı duyuldu. Sonra bank, yumuşacık bir sesle konuştu.
“Günaydın. Bugün kaç kişi gülümsemeyi unuttu?”
Lalin şaşkınlıktan çantasını yere düşürdü. “Bunu nereden bilebilirsin?” diye sordu.
“Yüzleri görmem. Sesleri, adımları ve sessizlikleri dinlerim. Üç gündür mahallede tek bir içten kahkaha kaydedemedim.”
Bankın adı Pırpır’dı. Yıllar önce çocukların birbirini tanıması için tasarlanmış, fakat yeni uygulamalar çıkınca unutulmuştu. Pırpır’ın küçük ekranında kırmızı bir uyarı belirdi: Gülümseme enerjisi azalıyor.
Lalin bu uyarıya inanmak istemedi. “Gülümseme enerji midir?”
“Paylaşılınca çoğalan bir enerji. Saklanınca sönen bir ışık.”
O gün Lalin okulda arkadaşlarına Pırpır’dan söz etti. Kimi güldü, kimi bankın bozulduğunu söyledi. Ancak sınıfın en sessiz öğrencisi Rüzgar, “Belki gerçekten bir şey yapabiliriz,” dedi. Birlikte bir plan hazırladılar. Herkes, telefonuna bakmadan önce o gün gördüğü güzel bir şeyi başka birine anlatacaktı.
İlk deneme pek başarılı olmadı. Bir çocuk, “Güzel bir ayakkabı gördüm,” dedi ama ayakkabının kimin olduğunu hatırlamadı. Bir başkası, “Çok güzel bir video izledim,” deyip hemen telefonunu çıkardı. Lalin de ne söyleyeceğini bilemedi. Tam o sırada okulun hizmet görevlisi Suna Hanım, bahçedeki kırık saksıyı onardığını anlattı. Herkes ona dönüp baktı. Suna Hanım’ın yüzü aydınlandı.
Akşam Lalin, Rüzgar’la birlikte Pırpır’ın yanına gitti. Bankın ekranında hâlâ kırmızı uyarı vardı. Lalin, “Bugün bir kişi gülümsedi,” dedi.
“Bir kişi, başlangıç için küçük değildir,” diye cevap verdi Pırpır.
Ertesi gün çocuklar mahallede Ekransız Beş Dakika adlı bir oyun başlattı. Fırıncı, müşterilerine ekmek verirken onların adını sordu. Otobüs şoförü durakta bekleyen yaşlı bir adama yer gösterdi. Apartman görevlisi İlyas, yıllardır açılmayan ortak terasın kapısını temizledi. İnsanlar önce garipsedi, sonra birbirlerini yeniden fark etmeye başladı.
Bir hafta sonra Gümüşova’da küçük bir değişiklik oldu. Durak ekranları artık yalnızca otobüs saatlerini değil, mahalle sakinlerinin yazdığı güzel cümleleri de gösteriyordu. Asansörlerde telefonlara uzanan eller azaldı. Parktaki çocuklar birbirlerine mesaj atmak yerine, oyun kurmak için isimlerini söylemeye başladı.
Pırpır’ın güneş paneli de parladı. Ekrandaki kırmızı yazı sarıya, sarı yazı yeşile dönüştü: Gülümseme enerjisi yeniden akıyor.
Lalin bankın yanına oturup, “Demek teknoloji kötü değilmiş,” dedi.
“Hiçbir araç kendi başına iyi ya da kötü değildir,” dedi Pırpır. “Önemli olan, onu insanları birbirinden uzaklaştırmak için mi, yoksa birbirine yaklaştırmak için mi kullandığımızdır.”
O günden sonra Gümüşova’da telefonlar tamamen ortadan kalkmadı. İnsanlar hâlâ müzik dinledi, bilgi aradı ve birbirlerine fotoğraf gönderdi. Fakat her akşam, güneş batmadan önce, herkes birkaç dakikalığına ekranını cebine koydu. Çünkü mahalle artık biliyordu: En yeni uygulama, birinin yüzüne bakıp içtenlikle gülümsemekti.
Pırpır ise her sabah aynı soruyu sormaya devam etti: “Bugün gülümsemeyi kiminle paylaşacaksın?” Bu soru, Gümüşova’nın en sevilen bildirimi oldu.
