Rüzgârın Çevirdiği Merak Çarkı
Defne, kasabanın en hareketli sokağında yaşayan, soru sormaya bayılan bir çocuktu. Çiçeklerin neden sabahları daha güzel koktuğunu, kedilerin neden bazı kapılarda beklediğini ve gökyüzünün akşamları hangi renkte uyuduğunu merak ederdi. Fakat kitap okumaya bir türlü alışamamıştı. Raflardaki kitaplar ona sessiz, ağır ve biraz da uzak görünürdü.
Bir gün öğretmeni, sınıfa eski bir kitap getirdi. Kitabın kapağında, ortasında küçük bir çark bulunan yuvarlak bir pencere vardı. Öğretmeni, “Bu kitap, onu açan kişinin merakına göre değişir,” dedi. “Ama sayfaları çevirmek yetmez; içindeki soruyu gerçekten duymak gerekir.”
Defne kitabı eve götürmek istedi, ancak öğretmeni kitabın her akşam kasabanın eski kütüphanesine bırakılması gerektiğini söyledi. Defne o gün okul çıkışında kütüphaneye gitti. Burası sarmaşıklarla kaplı, geniş pencereli ve ahşap kokulu bir binaydı. İçeride kütüphaneci Rauf Dede, elindeki büyüteçle bir haritanın üzerindeki minicik yıldızları inceliyordu.
“Aradığın şey raflarda değil,” dedi Rauf Dede, Defne daha hiçbir şey sormadan. “Bazen bir kitabı bulmak için önce neyi merak ettiğini bulman gerekir.”
Defne, ortasında çark bulunan kitabı masaya koydu. İlk sayfada yalnızca şu cümle yazıyordu: Bir şeyin değerini anlamak için onu neyle ölçersin?
Defne biraz düşündü. Cevabı hemen bulamayınca sayfadaki çarkı çevirdi. Çark, “takır tukur” diye dönerek kitabın içinden renkli bir kapı resmi çıkardı. Kapının üzerinde bir terzi dükkânı vardı. İçeri girdiklerinde, masanın başında çalışan yaşlı bir terzi gördüler. Terzi, kumaşları cetvelle değil, insanların birbirine verdiği zamanla ölçüyordu.
“Bu mendil,” dedi terzi, sarı bir kumaşı göstererek, “bir çocuğun hasta kardeşinin başında beklediği üç saat kadar değerlidir. Şu önlük ise bir ninenin torununa dikmeyi öğrettiği sabır kadar.”
Defne, kitabın ilk cevabını buldu: Bir şeyin değeri yalnızca büyüklüğüyle değil, ona verilen emek ve sevgiyle ölçülürdü.
İkinci sayfada başka bir soru vardı: Kaybolan bir şeyi bulmanın en iyi yolu nedir? Çark bu kez onları, yerleri renkli taşlarla döşenmiş bir pazara götürdü. Pazarda herkes bir şey arıyordu. Bir çocuk mavi düğmesini, bir seyyar satıcı gülümsemesini, yaşlı bir kadın ise gençliğinde dinlediği bir ezgiyi arıyordu.
Defne, herkesin kendi aradığı şeyin peşine düşmesiyle pazarın daha da karıştığını fark etti. Sonra insanlara tek tek neye ihtiyaç duyduklarını sormaya başladı. Mavi düğmeyi bir sepetin altında buldu, satıcıya komik bir fıkra anlatarak gülümsemesini geri verdi. Yaşlı kadının ezgisini ise pazardaki çocuklardan biri ıslıkla hatırladı.
Kitap şöyle yazdı: Kaybolanı bulmak için bazen kendi gözlerinle değil, başkasının ihtiyacına dikkat ederek bakmalısın.
Defne, sayfaları çevirdikçe kitap okumaktan ne kadar farklı bir şey beklediğini anladı. Kitaplar suskun değildi; yalnızca onları dinleyecek meraklı bir kalp arıyorlardı.
Ertesi gün sınıfta, kitap okumayı hiç sevmeyen Aras’ın sessizce sırasına baktığını gördü. Aras’ın kitabı açılmamıştı. Defne yanına oturup, “İstersen önce hikâyeyi değil, içindeki soruyu arayalım,” dedi.
Birlikte kütüphaneye gittiler. Kitabın çarkı bu kez ikisine birden döndü ve boş bir sayfa açtı. Sayfanın ortasında tek bir cümle belirdi: Merakını kiminle paylaşırsan, yolun o kadar renklenir.
O günden sonra Defne ve Aras her hafta yeni bir kitap seçti. Bazen macera, bazen şiir, bazen de hayvanların yaşamını anlatan kitaplar okudular. Okudukları her öyküden sonra birbirlerine yeni bir soru sordular. Kasabadaki çocuklar da onların yanına katılınca eski kütüphane neşeli seslerle doldu.
Defne sonunda şunu öğrendi: Çocuk kitapları oku demek, yalnızca sayfaları çevirmek değildir. Bir kitabın içindeki dünyaya kalbini açmak, sonra o dünyadan öğrendiklerinle gerçek hayata daha dikkatli bakmaktır.
Rauf Dede, kitabı yeniden rafa kaldırırken gülümsedi. Çark artık kendi kendine dönüyordu. Çünkü kasabada merak eden, paylaşan ve okuduklarını iyiliğe dönüştüren çocuklar vardı.
